Safranın Bilimsel Olarak Kanıtlanmış 10 İnanılmaz Sağlık Faydası

Efsanelere göre, safran, denizlerin tanrıçası Afrodit'in yatak odasını süsleyen çiçeklerden biriydi ve aşkın sembolü olarak kabul edilirdi. Fakat safranın büyüsü sadece mitolojide değil, günümüz biliminde de kendini gösteriyor; antioksidan özellikleri ve zengin vitamin içeriği ile sağlığımıza kattığı sayısız fayda araştırmalarla kanıtlanmış durumda.

Saffron, dünyanın en pahalı baharatıdır — 500gr Safran 500 ile 5.000 dolar arasında değişen fiyatlarla satılmaktadır.

Yüksek fiyatının sebebi, üretimini maliyetli kılan emek yoğun hasat yöntemidir.

Safran, Crocus sativus çiçeğinden, yaygın olarak safran çiçeği olarak bilinen, el ile toplanır. "Safran" terimi, çiçeğin ipliksi yapıları olan stigmaları ifade eder.

Safranın kökeni halen tartışma konusu olsa da, büyük olasılıkla İran'da ortaya çıkmıştır. Orada, tıbbi özellikleri nedeniyle kutsanmıştır. İnsanlar, libido artırıcı, ruh halini yükseltici ve hafızayı güçlendirici etkileri için safran tüketmişlerdir(1)

İşte safranın etkileyici 10 sağlık faydası.

1. Güçlü Bir Antioksidan

Safran, hücrelerinizi serbest radikallere ve oksidatif strese karşı koruyan moleküller olan antioksidanlar açısından etkileyici bir çeşitlilik sunar.

Safranın dikkate değer antioksidanları arasında (2) şunlar bulunur:

• Crocin

• Crocetin

• Safranal

• Kaempferol

Crocin ve crocetin, safranın kırmızı renginden sorumlu karotenoid pigmentleridir. Her iki bileşen de (2, 3):

• Antidepresan özelliklere sahip olabilir.

• Beyin hücrelerini ilerleyici hasara karşı koruyabilir.

• İltihabı iyileştirebilir.

• İştahı azaltabilir.

• Kilo vermede yardımcı olabilir.

Safranal, safranın ayırt edici tadını ve aromasını verir. Araştırmalar, safranalın ruh halinizi, hafızanızı ve öğrenme yeteneğinizi iyileştirebileceğini ve beyin hücrelerinizi oksidatif stresten koruyabileceğini göstermektedir (4).

Son olarak, kaempferol safran çiçeği yapraklarında bulunur. Bu bileşik, iltihabı azaltma, kansere karşı koruyucu özellikler ve antidepresan aktivite gibi sağlık faydalarıyla ilişkilendirilmiştir (2, 5).

Özet:

Safran, crocin, crocetin, safranal ve kaempferol gibi antioksidanlar açısından zengindir. Antioksidanlar, hücrelerinizi oksidatif stresten korumaya yardımcı olur."

2. Ruh Halini İyileştirebilir ve Depresif Belirtileri Tedavi Edebilir

Safran, 'güneş baharatı' olarak da anılır. Bunun sebebi sadece belirgin rengi değil, aynı zamanda ruh halinizi aydınlatabilecek olmasıdır.

Beş çalışmayı inceleyen bir derlemede, safran takviyelerinin hafif ila orta dereceli depresyon belirtilerini tedavi etmede plasebolardan anlamlı derecede daha etkili olduğu görülmüştür (6).

Diğer çalışmalar, günde 30 mg safran almanın, depresyonun geleneksel tedavileri olan Fluoksetin, İmipramin ve Sitalopram kadar etkili olduğunu bulmuştur. Ayrıca, safrandan diğer tedavilere göre daha az insan yan etki yaşamıştır (7, 8, 9).

Hem safran yaprakları hem de ipliksi stigmalar hafif ila orta dereceli depresyon üzerinde etkili görünmektedir (1, 10).

Bu bulgular umut verici olsa da, uzmanlar safranı depresyon tedavisi olarak önerebilmek için daha uzun süreli insan çalışmalarına ve daha fazla katılımcıya ihtiyaç vardır.

Özet:

Safran, hafif ila orta dereceli depresyon belirtilerini tedavi etmeye yardımcı olabilir, ancak kesin tavsiyelerde bulunulabilmesi için daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır."

3.Safranın Kansere Potansiyel Faydası

Safran, güçlü antioksidan kapasitesi ile serbest radikallerle savaşır ve böylece potansiyel olarak kanseri önleyici özellikler sergiler. Serbest radikallerin hasarı, kanser gibi kronik hastalıklarla bağlantılıdır (11).

Tüp deneyi çalışmalarında, safran ve içeriğindeki bileşiklerin, sağlıklı hücrelere zarar vermeden yalnızca kolon kanseri hücrelerini hedef alarak öldürebildiği veya büyümelerini durdurabildiği gözlemlenmiştir (12). Safranın bu etkisi, cilt, kemik iliği, prostat, akciğer, meme, rahim ağzı gibi farklı kanser hücre tipleri üzerinde de görülmüştür (13).

Ayrıca, safrandaki ana antioksidan olan crocinin, kanser hücrelerini kemoterapi ilaçlarına karşı daha hassas hale getirebileceği tespit edilmiştir (14).

Tüp deneylerinden elde edilen bu umut verici sonuçlara rağmen, safranın insanlar üzerindeki kanserle savaşıcı etkileri yeterince incelenmemiştir ve bu alanda daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyulmaktadır.

Özet:

Safran, antioksidanlar açısından zengin olup, kanser hücrelerini hedef alabilirken sağlıklı hücrelere zarar vermemesiyle öne çıkar. Bununla birlikte, bu bulguların insanlar üzerindeki etkilerini doğrulamak için daha detaylı araştırmalar gereklidir.

4.Safranın PMS Belirtilerini Hafifletme Potansiyeli

Premenstrüel sendrom (PMS), adet döneminden önce ortaya çıkan fiziksel, duygusal ve psikolojik belirtileri tanımlayan bir terimdir.

Araştırmalar, safranın PMS belirtilerini tedavi etmeye yardımcı olabileceğini gösteriyor.

20 ile 45 yaş arası kadınlarda yapılan bir çalışmada, günde 30 mg safran almanın, huzursuzluk, baş ağrıları, yeme istekleri ve ağrı gibi PMS belirtilerini plasebodan daha etkili bir şekilde tedavi ettiği bulunmuştur (15).

Başka bir çalışma, yalnızca 20 dakika boyunca safran koklamanın, anksiyete gibi PMS belirtilerini azaltmada ve stres hormonu kortizol seviyelerini düşürmede yardımcı olduğunu ortaya koymuştur (16).

Özet:

Safran yemek ve koklamak, huzursuzluk, baş ağrısı, yeme istekleri, ağrı ve anksiyete gibi PMS belirtilerini tedavi etmeye yardımcı görünüyor.

5.Safranın Afrodit’in İksiri Olarak Rolü

Afrodizyaklar, libidoyu artırma özelliğine sahip yiyecekler veya takviyelerdir. Yapılan çalışmalar, özellikle antidepresan kullanan kişilerde safranın afrodizyak özellikleri gösterebileceğini belirtmektedir.

Örneğin, antidepresan kaynaklı erektil disfonksiyonu olan erkeklerde, 4 hafta boyunca her gün 30 mg safran almanın, plaseboya kıyasla erektil işlevi önemli ölçüde iyileştirdiği görülmüştür (17).

Ayrıca, altı çalışmanın analizine göre, safranın erektil işlevi, libidoyu ve genel tatmini anlamlı şekilde iyileştirdiği, ancak meni özelliklerini değiştirmediği bulunmuştur (18).

Antidepresanlar nedeniyle düşük cinsel isteği olan kadınlarda, 4 hafta boyunca her gün 30 mg safran almanın, plaseboya göre cinsel ilişki sırasında yaşanan ağrıyı azalttığı ve cinsel istek ile kayganlaşmayı artırdığı tespit edilmiştir (19).

Özet:

Safran, hem erkekler hem de kadınlar için afrodizyak özelliklere sahip olabilir ve özellikle antidepresan kullanan kişilere yardımcı olabilir.

6.Safranın İştah Kesici ve Kilo Verme Desteği Olarak Etkisi

Atıştırmalık yeme alışkanlığı, kilo almanıza neden olabilecek yaygın bir davranıştır. Araştırmalara göre safran, iştahınızı kontrol altına alarak atıştırmayı önlemeye yardımcı olabilir.

Sekiz haftalık bir çalışmada, safran takviyesi alan kadınlar, kendilerini daha tok hissetmiş, daha az atıştırmış ve plasebo grubundaki kadınlara kıyasla önemli ölçüde daha fazla kilo vermişlerdir (20).

Başka bir sekiz haftalık çalışmada ise safran özü takviyesi almak, iştahı önemli ölçüde azaltmış, vücut kitle indeksi, bel çevresi ve toplam yağ kütlesinde belirgin bir düşüş sağlamıştır (3).

Ancak bilim insanları, safranın iştahı nasıl kestiğini ve kilo vermeye nasıl yardımcı olduğunu tam olarak anlamış değiller. Bir teoriye göre, safran ruh halinizi yükselterek atıştırmalık yeme isteğinizi azaltabilir (20).

Özet:

Safranın atıştırmayı azalttığı ve iştahı kestiği gösterilmiştir. Bu davranışlar, kilo vermenize yardımcı olabilir.

7-10 Safranın Diğer Potansiyel Sağlık Faydaları

Safran, henüz kapsamlı olarak incelenmemiş diğer sağlık faydalarıyla da bağlantılıdır:

• Kalp hastalığı risk faktörlerini azaltabilir. Hayvanlar ve tüp deneyleri üzerinde yapılan çalışmalar, safranın antioksidan özelliklerinin kan kolesterolünü düşürebileceğini ve kan damarları ile arterlerin tıkanmasını önleyebileceğini göstermektedir (21, 22, 23).

• Kan şekeri seviyelerini düşürebilir. Tüp deneylerinde ve diyabetli farelerde yapılan çalışmalar, safranın kan şekerini düşürebileceğini ve insülin duyarlılığını artırabileceğini ortaya koymaktadır (24, 25).

• Yaşa bağlı makula dejenerasyonu (AMD) olan yetişkinlerde görme yeteneğini iyileştirebilir. Safranın, AMD ile bağlantılı olan serbest radikallere karşı koruma sağlayarak, AMD'li yetişkinlerin görme yeteneğini iyileştirebileceği görülmektedir (26, 27, 28).

• Alzheimer hastalığı olan yetişkinlerde hafızayı iyileştirebilir. Safranın antioksidan özellikleri, Alzheimer hastalığı olan yetişkinlerde bilişi iyileştirebilir (29).

Özet:

Safran, kalp hastalığı riskini iyileştirmek, kan şekeri seviyelerini düzenlemek, görme yeteneğini ve hafızayı güçlendirmek gibi birkaç potansiyel sağlık faydasıyla ilişkilendirilmiştir. Ancak, daha güçlü sonuçlara ulaşabilmek için daha fazla çalışmaya ihtiyaç duyulmaktadır.

Riskler, Önlemler ve Dozajı

Safran genellikle az ya da hiç yan etkisi olmadan güvenle tüketilebilir.

Standart yemek miktarlarında kullanıldığında, safranın insanlarda olumsuz etkilere neden olduğu görülmemiştir.

Bir diyet takviyesi olarak, insanlar günde en fazla 1.5 gram safrana kadar güvenli bir şekilde tüketebilirler. Ancak, günde yalnızca 30 mg safranın sağlık faydalarını elde etmek için yeterli olduğu gösterilmiştir (7, 17, 30).

Öte yandan, 5 gram veya daha yüksek dozlar toksik etkilere neden olabilir. Hamile kişilerin, düşük riski nedeniyle yüksek dozlardan kaçınmaları önerilir (31, 32, 33).

Herhangi bir takviye almadan önce bir sağlık profesyoneli ile konuşmak önemlidir.

Safranın başka bir sorunu, özellikle toz formundaki safranın, pancar, kırmızı boyalı ipek lifleri, zerdeçal ve kırmızı biber gibi diğer bileşenlerle karıştırılmış olabilmesidir.

Sahtekarlık, gerçek safranın hasadının pahalı olması nedeniyle üreticiler için maliyeti düşürür (33).

Otantik bir ürün almak için safranı güvenilir bir markadan satın almak önemlidir. Eğer safran çok ucuz görünüyorsa, almak en iyisi olmayabilir.

Özet:

Standart dozlarda, safran genellikle az veya hiç yan etkisi olmadan güvenlidir. Karıştırılmış bir ürünle karşılaşmamak için safranı güvenilir bir markadan veya mağazadan satın alın.

"Nihai Sonuç: Safranın Gücü"

Safran, yüksek antioksidan içeriğiyle güçlü bir baharattır.

Ruh halini iyileştirmek, libidoyu ve cinsel işlevi artırmak, PMS belirtilerini azaltmak ve kilo verme sürecini desteklemek gibi sağlık faydalarıyla bağlantılıdır.

En güzeli, çoğu insan için genel olarak güvenlidir ve diyetinize eklemesi kolaydır. Potansiyel sağlık faydalarından yararlanmak için safranı sevdiğiniz yemeklere dahil etmeyi deneyin veya bir takviye olarak çevrimiçi satın alabilirsiniz.

Receuil des traites de medecine adlı eserde hasta birini tedavi eden Râzî betimlemesi.

Râzî bir hekim olarak Safran'ı hastaları için hazırladığı karışımlarda sık sık kullanmış ve kitaplarında çok sık yer vermiştir.

Râzî'nin eserlerinin Latinceye çevrilmesi Bertrand Russell'ın deyimiyle Avrupa uygarlığının doğuşu olmuştur. El-Râzî gözlerine inen katarakt dolayısıyla öğrencilerinin ameliyatla tedavi önerisini, "Artık çok geç, zaten dünyayı yeterince gördüm!" diyerek kabul etmemiştir.